İstifadəçi və ya Googlebot URL-ə müraciət etdikdə server sorğunu qəbul edir və nəticəni rəqəmlə ifadə olunan cavabla qaytarır. HTTP status kodları həmin sorğunun uğurlu olub-olmadığını, başqa ünvana yönləndirildiyini və ya xəta ilə nəticələndiyini göstərir. Səhifə brauzerdə normal görünsə belə yanlış status kodu qaytara bilər. Buna görə kodların yoxlanması texniki SEO problemləri üzrə auditin əsas hissəsidir.
HTTP status kodları nədir
HTTP status kodları serverin brauzerə, crawler-ə və ya API müştərisinə verdiyi üçrəqəmli cavablardır. İlk rəqəm cavabın ümumi sinfini göstərir. SEO baxımından ən çox 2xx, 3xx, 4xx və 5xx qrupları ilə işləyirik; 1xx isə aralıq informasiya xarakterli cavablardır.
- 1xx — sorğu qəbul edilib, proses davam edir.
- 2xx — sorğu uğurla icra olunub.
- 3xx — resurs başqa URL və ya vəziyyətə yönləndirilib.
- 4xx — sorğuda və ya tələb olunan resursda problem var.
- 5xx — server sorğunu yerinə yetirə bilmir.
Bu HTTP cavab kodları yalnız texniki qeyd deyil. Google səhifənin indeksdə saxlanması, yenidən crawl edilməsi və siqnalların başqa URL-ə ötürülməsi barədə qərar verərkən statusu da nəzərə alır. HTTP cavab kodları məzmunun real vəziyyəti ilə uyğun olmadıqda crawler səhifəni yanlış şərh edə bilər.
2xx uğurlu cavab kodları
200 OK
200 OK standart uğurlu cavabdır. İndekslənməsini istədiyiniz normal HTML səhifəsi əksər hallarda 200 qaytarmalıdır. Lakin 200 status code təkbaşına səhifənin indekslənəcəyinə zəmanət vermir. Noindex, canonical, aşağı keyfiyyətli məzmun və digər siqnallar ayrıca qiymətləndirilir.
204 No Content
204 sorğunun uğurlu olduğunu, lakin cavabda məzmun olmadığını bildirir. API və bəzi texniki əməliyyatlar üçün normaldır, amma istifadəçiyə məzmun göstərməli olan SEO səhifəsində uyğun seçim deyil.
3xx yönləndirmə kodları
3xx kodları resursun başqa URL-də olduğunu və ya əlavə addım tələb edildiyini bildirir. 301 və 308 daimi, 302 və 307 isə müvəqqəti yönləndirmə məqsədi daşıyır. Daimi köçürülmüş səhifədə doğru status code seçmək Google-a yeni URL-i əsas versiya kimi emal etməyə kömək edir.
- 301 Moved Permanently — URL daimi dəyişib.
- 302 Found — dəyişiklik müvəqqətidir.
- 307 Temporary Redirect — müvəqqəti yönləndirmədir və sorğu metodunu qoruyur.
- 308 Permanent Redirect — daimi yönləndirmədir və sorğu metodunu qoruyur.
- 304 Not Modified — keşdəki resursun dəyişmədiyini göstərir.
Yönləndirmə zəncirləri crawl prosesini ləngidə və istifadəçinin son səhifəyə çatmasını gecikdirə bilər. Köhnə URL birbaşa son ünvana getməli, daxili linklər də aralıq mərhələyə yox, son URL-ə yenilənməlidir.
4xx müştəri xətaları
4xx xətaları serverin sorğunu yerinə yetirə bilmədiyini, problemin tələb olunan URL, icazə və ya sorğu formatı ilə bağlı olduğunu göstərir. Saytda çoxlu qırılmış daxili link varsa, istifadəçi təcrübəsi zəifləyir və crawler lazımsız URL-lərə vaxt sərf edir.
404 Not Found və 410 Gone
404 URL-də resursun tapılmadığını bildirir. 410 isə resursun qəsdən və daimi silindiyini daha açıq ifadə edir. Həqiqətən silinmiş və uyğun əvəzi olmayan səhifənin 404 və ya 410 qaytarması normaldır. Problem mövcud məzmunun səhvən 404 verməsi və ya saytdakı linklərin davamlı şəkildə həmin URL-lərə aparmasıdır.
401, 403 və 429
401 autentifikasiya tələb edir, 403 girişin qadağan olduğunu bildirir, 429 isə qısa müddətdə həddən çox sorğu göndərildiyini göstərir. Googlebot vacib səhifələrdə bu cavablarla tez-tez qarşılaşarsa crawling və indeksləmə gecikə bilər. Xüsusilə firewall və bot qoruma qaydaları yoxlanmalıdır.
Geniş SEO audit prosesi zamanı 4xx xətaları yalnız sayına görə deyil, onlara daxili link verilib-verilmədiyinə, trafik və backlink alıb-almadığına, əvəz səhifəsinin olub-olmadığına görə prioritetləşdirilir.
5xx server xətaları
5xx xətaları sorğunun server tərəfdəki problemə görə icra edilmədiyini göstərir. Qısa və nadir nasazlıq təbii ola bilər, lakin davamlı 5xx cavabları Googlebot-un crawl tempini azaltmasına və URL-lərin axtarış nəticələrində sabitliyinin zəifləməsinə səbəb ola bilər.
- 500 Internal Server Error — ümumi server xətasıdır.
- 502 Bad Gateway — aralıq server etibarlı cavab almayıb.
- 503 Service Unavailable — xidmət müvəqqəti əlçatan deyil.
- 504 Gateway Timeout — yuxarı serverdən cavab vaxtında gəlməyib.
Planlı texniki iş zamanı 503 Service Unavailable və uyğun Retry-After başlığı istifadə edilə bilər. Ana səhifə daxil olmaqla bütün URL-ləri uzun müddət 503-də saxlamaq olmaz. 5xx xətaları server logları, uptime monitorinqi və hosting göstəriciləri ilə birlikdə araşdırılmalıdır.
Yanlış status kodlarının SEO riski
Mövcud olmayan səhifənin 200 qaytarması
Məhsul və ya məqalə yoxdur mesajı göstərilsə də server 200 qaytarırsa, bu URL soft 404 kimi qiymətləndirilə bilər. İstifadəçi boş səhifə görür, axtarış sistemi isə texniki olaraq uğurlu cavab alır. Status məzmunun real vəziyyətini əks etdirməlidir.
Xəta səhifəsinin 301 ilə ana səhifəyə göndərilməsi
Bütün silinmiş URL-ləri əlaqəsiz şəkildə ana səhifəyə yönləndirmək düzgün həll deyil. Uyğun əvəz varsa 301 tətbiq edilir; yoxdursa URL 404 və ya 410 qaytarmalı və faydalı xüsusi xəta səhifəsi göstərməlidir.
Daxili linklərin 3xx URL-lərə getməsi
Redirect işləsə də daxili linklərin köhnə URL-də qalması lazımsız sorğu yaradır. Yeni saytların hazırlanması və ya sayt migrasiyası zamanı naviqasiya, breadcrumb, canonical və sitemap birbaşa son 200 URL-lərə yenilənməlidir.
HTTP status kodları necə yoxlanılır
- Brauzerin Developer Tools bölməsində Network panelini açın.
- Terminalda curl -I URL əmri ilə cavab başlıqlarını yoxlayın.
- Crawler vasitəsi ilə sayt üzrə 3xx, 4xx və 5xx URL-ləri export edin.
- Server loglarında Googlebot və real istifadəçi sorğularını müqayisə edin.
- Search Console hesabatlarında server və indeksləmə problemlərini izləyin.
Google Search Console hesabatları Google-un hansı URL-lərdə 404, soft 404 və server xətası gördüyünü göstərir. Bununla belə hesabatı gözləmək əvəzinə yeni səhifə, redirect və deploy-lardan sonra statuslar öz crawler və log məlumatlarınızla da yoxlanmalıdır.
Yekun
HTTP status kodları brauzer və axtarış sisteminə URL-in real vəziyyətini bildirir. İndekslənən səhifələr adətən 200, daimi köçürmələr 301 və ya 308, müvəqqəti dəyişikliklər 302 və ya 307, silinmiş resurslar isə 404 və ya 410 qaytarmalıdır. Davamlı 5xx xətaları təcili həll edilməli, bütün statuslar məzmun və biznes qərarı ilə uyğunlaşdırılmalıdır.
